Hệ thống PCCC chung cư, tòa nhà cao tầng bao gồm những gì?

Hệ thống phòng cháy chữa cháy chung cư là hạng mục không thể thiếu trong các công trình nhà ở cao tầng, giúp phát hiện sớm, cảnh báo và xử lý sự cố cháy nổ, đồng thời hỗ trợ cư dân thoát nạn an toàn. Việc thiết kế và lắp đặt hệ thống PCCC cần đáp ứng các quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật hiện hành để đảm bảo khả năng vận hành hiệu quả khi có sự cố. Trong bài dưới đây, TDI Cons sẽ cung cấp thông tin chi tiết về cấu tạo, các hạng mục chính, tiêu chuẩn áp dụng và những lưu ý quan trọng khi thiết kế, thi công hệ thống PCCC chung cư.

Cấu tạo của hệ thống PCCC chung cư

Hệ thống PCCC chung cư gồm nhiều hạng mục được thiết kế và vận hành đồng bộ nhằm phát hiện sớm, cảnh báo, chữa cháy và hỗ trợ cư dân thoát nạn an toàn. Các thành phần chính bao gồm:

Thiết bị báo cháy tự động

Hệ thống báo cháy tự động là lớp bảo vệ đầu tiên giúp phát hiện nguy cơ cháy nổ ngay từ giai đoạn ban đầu. Hệ thống thường bao gồm tủ trung tâm báo cháy, đầu báo khói, đầu báo nhiệt, nút nhấn khẩn cấp, chuông báo cháy, đèn báo và các thiết bị truyền tín hiệu.

Các đầu báo được lắp đặt tại hành lang, sảnh, tầng hầm, phòng kỹ thuật, phòng điện và những khu vực có nguy cơ cháy cao. Khi phát hiện khói hoặc nhiệt độ vượt ngưỡng cho phép, đầu báo sẽ gửi tín hiệu về tủ trung tâm. Ngay lập tức, hệ thống kích hoạt chuông, còi và đèn báo cháy, đồng thời có thể liên kết với các hệ thống khác như chữa cháy tự động, hút khói, tăng áp cầu thang và thang máy để hỗ trợ công tác thoát nạn.

Hệ thống chữa cháy bằng họng nước vách tường

Bao gồm họng nước, van, vòi và lăng phun được bố trí tại hành lang, cầu thang hoặc khu vực dễ tiếp cận. Nước được cung cấp từ bể chứa và cụm máy bơm chữa cháy với áp lực phù hợp để xử lý đám cháy tại chỗ. Khi có sự cố, người được hướng dẫn hoặc lực lượng chữa cháy chỉ cần kết nối vòi với họng nước, mở van và hướng lăng phun vào vị trí cháy để dập lửa.

Hệ thống chữa cháy Sprinkler tự động

Hệ thống bao gồm mạng lưới đường ống cấp nước, đầu phun Sprinkler, van điều khiển, cụm báo động và máy bơm chữa cháy. Các đầu phun được bố trí trên trần tại căn hộ, hành lang, tầng hầm, khu vực thương mại và các không gian công cộng.

Khi nhiệt độ tại khu vực xảy ra cháy đạt ngưỡng kích hoạt của đầu phun, thường khoảng 68 độ C đối với các công trình chung cư, bóng thủy tinh hoặc chốt kim loại sẽ tự động vỡ, cho phép nước phun trực tiếp vào vùng phát sinh hỏa hoạn.

Hệ thống quạt tăng áp buồng thang và hút khói hành lang

Quạt hút khói được bố trí tại hành lang, tầng hầm và các khu vực cần kiểm soát khói. Quạt tăng áp duy trì áp suất dương tại buồng thang, hạn chế khói xâm nhập và bảo đảm lối thoát nạn thông thoáng.

Khi hệ thống báo cháy được kích hoạt, quạt tăng áp và quạt hút khói sẽ vận hành tự động theo kịch bản đã lập trình. Việc kiểm soát khói không chỉ giúp cư dân quan sát rõ đường di chuyển mà còn giảm nguy cơ ngạt khói, tạo điều kiện thuận lợi cho lực lượng cứu hộ tiếp cận hiện trường và triển khai công tác chữa cháy.

Bình chữa cháy di động theo từng khu vực

Bình chữa cháy di động là thiết bị xử lý đám cháy ban đầu, được bố trí tại hành lang các tầng, sảnh, tầng hầm để xe, phòng kỹ thuật, khu vực dịch vụ và những vị trí có nguy cơ cháy nổ.  Các bình chữa cháy được đặt trong tủ hoặc giá treo chuyên dụng, có biển chỉ dẫn rõ ràng để cư dân dễ nhận biết và sử dụng khi cần thiết. Bên cạnh việc trang bị đầy đủ, các bình chữa cháy cần được kiểm tra định kỳ, bảo dưỡng và nạp sạc đúng quy định nhằm đảm bảo luôn sẵn sàng hoạt động trong các tình huống khẩn cấp.

Hệ thống tường nước ngăn cháy giữa các khu vực

Hệ thống màn nước ngăn cháy (Water Curtain) được lắp đặt nhằm tạo ra một lớp nước liên tục để ngăn chặn sự lan truyền của lửa, khói và bức xạ nhiệt giữa các khu vực trong tòa nhà. Giải pháp này thường được áp dụng tại các vị trí như cửa ngăn cháy, giếng thông tầng, khu vực thông tầng hoặc những không gian không thể lắp đặt vách ngăn chống cháy cố định.

Khi nhận tín hiệu từ hệ thống báo cháy hoặc được kích hoạt theo thiết kế, các đầu phun sẽ tạo thành một màn nước dày, góp phần làm giảm nhiệt độ khu vực xảy ra cháy và hạn chế ngọn lửa lan sang các khu vực lân cận.

Hệ thống cầu thang thoát nạn

Cầu thang thoát nạn được bố trí riêng biệt, sử dụng kết cấu và cửa có khả năng chịu lửa nhằm tạo lối di chuyển an toàn khi xảy ra sự cố. Hệ thống thường kết hợp quạt tăng áp để hạn chế khói xâm nhập, đồng thời được trang bị đèn chiếu sáng sự cố và biển chỉ dẫn thoát nạn.

Máy phát điện dự phòng bảo đảm hoạt động khi mất điện

Máy phát điện dự phòng cung cấp nguồn điện cho các thiết bị thiết yếu như bơm chữa cháy, quạt hút khói, quạt tăng áp, hệ thống báo cháy và đèn chiếu sáng sự cố khi nguồn điện chính bị gián đoạn. Nhờ đó, hệ thống PCCC chung cư vẫn có thể hoạt động liên tục trong tình huống khẩn cấp.

Hệ thống phát thanh khẩn cấp trong tòa nhà

Hệ thống phát thanh khẩn cấp gồm loa, bộ điều khiển và thiết bị khuếch đại được bố trí tại hành lang, sảnh, tầng hầm và các khu vực công cộng. Khi xảy ra cháy, hệ thống tự động phát cảnh báo và hướng dẫn thoát nạn, giúp cư dân nhanh chóng di chuyển đến khu vực an toàn.

Sự phối hợp vận hành giữa các hệ thống PCCC

Các hạng mục PCCC được kết nối và vận hành theo kịch bản đã thiết lập. Khi hệ thống báo cháy phát hiện sự cố, tín hiệu sẽ được truyền đến trung tâm để kích hoạt chuông, đèn cảnh báo, quạt hút khói, quạt tăng áp và các thiết bị liên quan, giúp kiểm soát đám cháy và hỗ trợ cư dân thoát nạn.

Các tiêu chuẩn và quy định khi thiết kế hệ thống PCCC cho chung cư

Thiết kế hệ thống PCCC cho chung cư phải phù hợp với quy mô, chiều cao, công năng và mức độ nguy hiểm cháy của công trình. Một số quy chuẩn, tiêu chuẩn quan trọng cần áp dụng gồm:

• QCVN 06:2022/BXD – Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về an toàn cháy cho nhà và công trình: Quy định các yêu cầu về bậc chịu lửa, giải pháp ngăn cháy, lối thoát nạn, khoảng cách an toàn và trang bị hệ thống PCCC đối với công trình dân dụng, trong đó có chung cư.
• TCVN 3890:2023 – Quy định việc trang bị và bố trí phương tiện, hệ thống phòng cháy chữa cháy trong công trình: Tiêu chuẩn quy định việc lựa chọn, bố trí và quản lý các phương tiện chữa cháy như bình chữa cháy, họng nước chữa cháy, biển báo và các thiết bị PCCC khác.
• TCVN 5738:2021 – Quy định các yêu cầu kỹ thuật đối với thiết kế, lắp đặt hệ thống báo cháy tự động: Tiêu chuẩn quy định các yêu cầu về thiết kế, lắp đặt, vận hành và kiểm tra hệ thống báo cháy tự động nhằm đảm bảo khả năng phát hiện và cảnh báo cháy nhanh chóng.
• TCVN 7336:2021 – Quy định yêu cầu thiết kế và lắp đặt hệ thống chữa cháy tự động bằng nước, bọt.
• TCVN 2622:1995 – Quy định các yêu cầu thiết kế phòng cháy, chống cháy cho nhà và công trình trong phạm vi còn phù hợp: Tiêu chuẩn quy định các nguyên tắc cơ bản về giải pháp phòng cháy, phân khu cháy, lối thoát nạn và các yêu cầu kỹ thuật trong thiết kế công trình.

Ngoài ra, hồ sơ thiết kế cần tuân thủ quy định pháp luật hiện hành về thẩm duyệt, nghiệm thu PCCC. Việc áp dụng đúng tiêu chuẩn giúp hệ thống hoạt động đồng bộ, phát hiện và xử lý sự cố kịp thời, đồng thời bảo đảm điều kiện thoát nạn an toàn cho cư dân.

Lợi ích của việc lắp đặt hệ thống PCCC chung cư

Lắp đặt hệ thống PCCC chung cư đúng tiêu chuẩn mang lại nhiều lợi ích thiết thực:

• Bảo vệ tính mạng cư dân: Phát hiện, cảnh báo và kiểm soát đám cháy kịp thời, hỗ trợ cư dân thoát nạn an toàn.
• Hạn chế thiệt hại tài sản: Ngăn chặn cháy lan, giảm mức độ hư hỏng đối với căn hộ, thiết bị và kết cấu tòa nhà.
• Đáp ứng quy định pháp luật: Là điều kiện quan trọng để công trình được thẩm duyệt, nghiệm thu và đưa vào sử dụng.
• Nâng cao giá trị bất động sản: Hệ thống PCCC hiện đại, vận hành ổn định giúp tạo niềm tin cho cư dân và gia tăng uy tín của dự án.
• Hỗ trợ xử lý sự cố hiệu quả: Tạo điều kiện để lực lượng tại chỗ và lực lượng chữa cháy chuyên nghiệp nhanh chóng tiếp cận, kiểm soát đám cháy.

Các lưu ý khi thiết kế và lắp đặt hệ thống PCCC chung cư

Để hệ thống PCCC chung cư hoạt động an toàn và hiệu quả, chủ đầu tư và đơn vị quản lý cần lưu ý:

• Lựa chọn đơn vị thiết kế, thi công pccc uy tín: Ưu tiên nhà thầu cơ điện có năng lực chuyên môn, kinh nghiệm thực tế và am hiểu các quy chuẩn PCCC hiện hành.
• Thiết kế phù hợp với công trình: Bố trí thiết bị dựa trên quy mô, chiều cao, công năng và mức độ nguy hiểm cháy của từng khu vực.
• Sử dụng thiết bị đạt tiêu chuẩn: Các thiết bị báo cháy, chữa cháy, hút khói và thoát nạn phải có nguồn gốc rõ ràng, đáp ứng yêu cầu kỹ thuật.
• Kiểm tra và bảo trì định kỳ: Thường xuyên kiểm tra khả năng vận hành, kịp thời sửa chữa hoặc thay thế thiết bị hư hỏng.
• Tập huấn và diễn tập PCCC: Hướng dẫn cư dân sử dụng thiết bị chữa cháy, nhận biết tín hiệu cảnh báo và nắm rõ lối thoát nạn.
• Không cản trở lối thoát hiểm: Hành lang, cầu thang và cửa thoát nạn phải luôn thông thoáng, dễ tiếp cận khi xảy ra sự cố.

Hy vọng bài viết đã giúp bạn hiểu rõ cấu tạo, tiêu chuẩn và những lưu ý khi thiết kế hệ thống PCCC chung cư. Nếu cần tư vấn, thiết kế hoặc thi công PCCC cho tòa nhà, hãy liên hệ TDI CONS qua Hotline 024 6297 0970 để được đội ngũ kỹ sư hỗ trợ nhanh chóng.

Thông tin liên hệ TDI Cons

• Hotline: 024 6297 0970
• Email: info@tdigroup.vn
• Website: https://tdicons.vn/
• Trụ sở: Khu Đô Thị Geleximco, Phường Tây Mỗ, TP. Hà Nội
• Chi nhánh miền Trung: Khu đô thị VCN, Nam Nha Trang, Khánh Hoà
• Chi nhánh miền Nam: 15 đường 2A, Long Bình, TP. HCM